Margaretha Hofmans werd geboren op 23 juni 1894 in de Jordaan. Als oudste van vier kinderen uit een Amsterdams arbeidersgezin moet Greet al op jonge leeftijd gaan werken. Als haar moeder in 1914 verlamd raakt, en ook haar vader en zus ernstig ziek worden, neemt Greet naast werken buitenhuis ook de huishouding op zich. Moeder, vader en zusje sterven kort na elkaar. In 1936 is Greet 42 jaar en heeft ze voor het eerst in haar leven niemand om voor te zorgen.




Oorlogsjaren

Tijdens de oorlogsjaren werkt Greet bij een Joodse firma. Als de Joodse eigenaren door de Duitsers worden weggevoerd is dat reden om bij het verzet te gaan. Greet is actief in de illegale bonnendistributie, ze helpt mee om Joodse kinderen uit de Hollandsche Schouwburg weg te halen en veilig onder te brengen op onderduikadressen. “Het helpen van mensen in de oorlog was heerlijk. Ik kon me er in zekere zin in uitleven. Daardoor werd de bevrijding voor mij tot een innerlijk conflict. Ik vroeg me af waarom mensen op de wereld zijn (…). Waarom ik zelf op de wereld was. Ik heb geworsteld en gesmeekt en was verlaten.” (interview, Elsevier’s Weekblad, 23 juni 1956).

Stemmen horen

In haar wanhoop hoort Greet de stem van een ‘Meester’ die haar tot zijn werktuig om de lijdende mens te helpen. De stem wil dat ze Amsterdam verlaat. Ze gaat wonen op het Friese platteland waar ze lezingen geeft en naam maakt als paranormaal genezeres. Zo komt ze in contact met welgestelde spiritisten. In 1947 verhuist ze naar Hattem, waar ze mag inwonen op het landgoed Molencaten van baron W.J. van Heeckeren. De gespreksgroepen die ze op het landgoed organiseert, trekken gegoede toehoorders van heinde en verre. En zo wordt ‘juffrouw Hofmans’ in 1948 ook geïntroduceerd bij de koninklijke familie. Kan de gebedsgenezeres iets betekenen voor het arme prinsesje Marijke (later Christina) die in 1947 is geboren met een ernstige oogafwijking?

Vriendinnen

Koningin Juliana en Greet Hofmans kunnen het direct goed met elkaar vinden, Greet wordt Juliana’s vriendin en vertrouweling. De vrouwen delen een sociale en ethische bevlogenheid, ze zijn beide pleitbezorgers van pacifistische ideeën. Met name dat laatste is prins Bernard een gruwel. Het is de tijd van de Koude Oorlog en de prins staat achter het militarisme van de NAVO. Hij ergert zich mateloos aan de pacifistische toespraak van zijn vrouw Juliana tijdens het staatsbezoek aan de Verenigde Staten in 1952. Hij ziet Greet Hofmans daarvan als kwade genius.

Koninklijke machtsstrijd

In 1956 lopen de spanningen in het huwelijk van Bernard en Juliana hoog op. De sfeer op Paleis Soestdijk is om te snijden. Het is een echte paleissoap waarbij de twee echtelieden naar het schijnt ieder in hun eigen paleisvleugel leven en alleen via briefjes contact met elkaar hebben. Over en weer beschuldigen Juliana en Bernard elkaar van complottheorieën. Bernard schildert in weekblad Der Spiegel Greet Hofmans af als een ware Raspoetin met grote invloed op staatszaken. Het gerucht gaat dat Bernard zijn vrouw krankzinnig wil laten verklaren. Beatrix, die dan nog maar 17 jaar is, zal dan de troon vroegtijdig moet bestijgen en Bernard kan dan regent zijn. Juliana overweegt op haar beurt een echtscheiding aan te vragen. Om verdere escalatie te voorkomen en het koninkrijk te redden grijpt
de regering in. Het koninklijk paar wordt tot de orde geroepen en beide moeten concessies doen. Juliana moet ermee instemmen dat Greet Hofmans de toegang tot het paleis wordt ontzegd. Daarmee eindigt de vriendschap tussen Juliana en Greet abrupt. Greet gaat terug naar Amsterdam waar ze haar succesvolle praktijk als genezeres in de Bosboom Toussainstraat nummer 3 voortzet.

Een leven in teken van anderen

Greet Hofmans was niet op zoek naar roem, eer en persoonlijk gewin. Historicus Hans van Bree noemde haar recent een ‘mental coach avant la lettre’. En dat is een typering die haar recht doet: Anderen helpen zag ze als haar roeping en dat heeft ze haar leven lang gedaan. Ze leefde van giften en schonk wat ze had aan mensen die het meer nodig hadden dan zij zelf.

Graf op Zorgvlied

Op 16 november 1968 is Greet Hofmans op 74 jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van kanker. Ze is begraven op de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied hoewel ze zelf liever was gecremeerd en uitgestrooid over zee, zonder een spoor na te laten.


Tekst:
Clara Kroes, De Zaak Muurbloem. De Zaak Muurbloem is een groep vrouwen uit Amsterdam West. Ze zetten zich in om Amsterdamse vrouwen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de stad zichtbaar te maken.